نویسنده: سمیه ناطقی

هیپنوتیزم

 

بشر از دیرباز دانسته یا نادانسته به دنبال درمان‌هایی با ایجاد حالت هیپنوتیزمی بوده است. قبایل اولیه بشری با استفاده از این روش تحت عنوان خواب درمانی و تلقین بیماران را درمان می‌کردند. در تاریخچه هیپنوتیزم ردپای مردمان کشورهایی همچون ایران، هند، مصر و یونان باستان بیشتر به چشم می‌خورد.در انجیل کتاب مقدس مسیحیان به کررات به پدیده هیپنوتیزم اشاره شده است. پاپیروس های ابرس(the Ebers Papyrus) کهن‌ترین مکتوب درمان با هیپنوتیزم هستند که نظریات روش‌های علمی طب مصری را در ۱۵ قرن قبل از میلاد مسیح نشان می‌دهند.در قرون وسطا پزشک سوئیسی پاراسلسوس(paracelsus) درباره میدان مغناطیسی توضیحاتی داد و معتقد بود که نیروی مغناطیسی اجرام آسمانی و ستارگان پس از تداخل و ادغام با هم بر کالبد انسانی تاثیر گذاشته و موجب برخی بیماری‌ها می‌شوند.او اظهار داشت آهنربا دارای یک قطب منفی و یک قطب مثبت است و اگر آن را روی موضعی که درد می‌کند ببندیم در را بهبود می‌بخشد. در قرون ۱۸ و ۱۹ تلاش‌های فراوانی برای بیان علمی تر این پدیده ها صورت گرفت. مبتکر هیپنوتیزم مدرن فرانس آنتوان مسمر(Franz  Anton Mesmer) پزشک اتریشی است که معتقد بود انسان دارای حوزه انرژی خاصی تحت عنوان مغناطیس حیوانی می‌باشد که از طریق آن می‌توان بیماری‌ها را درمان نمود. اما پیشرفت‌های مهم هیپنوتیزم در سال ۱۸۴۲ توسط پزشک دیگری به نام جیمز برید(James Braid)، هنگامی که وی نظریه مسمریسم را مورد مطالعه قرار داد و نظریه مغناطیس حیوانی را رد کرد، اتفاق افتاد. او برای اولین بار اصطلاح هیپنوتیزم(Hypnotism)را عنوان کرد.

هیپنوتیزم کلمه‌ای است برگرفته از لاتین به معنی خواب. او بعدها متوجه اشتباه خود مبنی بر اینکه هیپنوتیزم حالتی از خواب نیست، بلکه تلقین عامل عمده رویداد پدیده هیپنوتیزم است، گردید ولیکن کاربرد اصلاح هیپنوتیزم از زمان برید و به واسطه او تا به امروز ادامه یافته است.

تعریف هیپنوتیزم

 انجمن روان‌شناختی آمریکا هیپنوتیزم را به عننوان فرایندی تعریف و توصیف می‌نماید که طی آن به سوژه تلقیناتی برای ایجاد تجربیات خاص تجسمی ارائه می‌شود.

از دیگر تعاریف رایج هیپنوتیزم ؛

_حالتی است که در نتیجه متمرکز و افزایش پذیرش ایجاد می‌شود. دارای سه نمای همزمان با درجات مختلف می‌باشد که شامل:

۱. تجزیه یا انتزاع(Dissociation)

۲. جذب (Absorption)

۳.تلقین پذیری(Suggestibility)

_ روشی است که طی آن تغییراتی در حواس، ادراک، افکار، احساسات یا رفتار، القا و ایجاد می‌شود.

_ حالت تغییر یافته‌ای از هوشیاری که شامل توجه متمرکز به یک موضوع خاص، تلقین پذیری بالا و کاهش آگاهی محیطی است.

و تعریفی ساده از هیپنوتیزم؛ حتما در کودکی هنگامی‌که با ذره بین در زیر نور خورشید بازی می‌کردید متوجه متمرکز شدن پرتوهای اشعه  آفتاب بوسیله ذره بین شده اید،قدرتی که موجب می‌شد گاهی اوقات حتی با شیطنت‌های کودکی حشرات را بسوزانیم!

هیپنوتیزم چنین تمرکزی را در ذهن و حواس ما ایجاد می‌کند، نیرویی که بوسیله آن ذهن‌مان توانمندتر می‌شود و ما می‌توانیم از استعدادها و ظرفیت‌ها و توانایی‌های آن بیشتر استفاده کنیم.

هیپنوتیزم در چه درمان‌هایی و برای چه کسانی موثر است؟

از کاربردهای فراوان هیپنوتیزم در عرصه روان‌شناختی می‌توان به ؛ افزایش تمرکز و تقویت حافظه، تقویت انگیزه و پشتکار برای رسیدن به اهداف، اصلاح رفتار های ناپسند (ناخن جویدن، شب ادراری و …) ترک سیگار، رفع اضطراب‌ها، درمان انواع فوبیا( ترس از ارتفاع، حیوانات، محیط‌های بسته و…)کنترل دردهای مزمن و حاد، درمان اختلالات جنسی، درمان سندروم پیش از قاعدگی در خانم‌ها، درمان اختلالات خوردن( بی اشتهایی و پراشتهایی روانی،چاقی و…) اشاره نمود.

هیپنوتیزم همانند سایر روش‌های درمانی دیگر ممکن است برای برخی افراد بسیار مفید و موثر و برای برخی دیگر نتیجه مورد انتظار را در پی نداشته باشد. یکی از عوامل تاثیرگذار بر روند درمان با هیپنوتیزم ، استعداد و ظرفیت هیپنوتیزمی ذاتی بالاتر این اشخاص نسبت به افراد دیگر است که این شانس را به آنها می‌دهد که از فرآیند هیپنوتیزم در درمان خود آسان‌تر و سریع‌تر بهره بگیرند.

انجام تست‌هایی توسط درمان‌گران پیش از شروع روند درمان، میزان هیپنوتیزم پذیری افراد را مشخص می‌کند.

 عامل مهم دیگر در روند درمان، رابطه صمیمانه و قابل اعتماد مراجع و درمان‌گر است که قطعاً چنین رابطه‌ای کمک بیشتری به درمان خواهد نمود. شایان ذکر است همه درمان‌گرانی که از روش هیپنوتیزم در درمان‌های خود بهره می‌جویند، موظف به رعایت موازین اخلاقی هستند و اجازه ندارند به غیر از موارد توافق شده با بیمار و بدون خواست او در موارد دیگر ولو به نفع بیمار از این روش استفاده کنند.

ترس‌های رایج و باورهای غلط در موردهیپنوتیزم:

_بر خلاف تصور برخی که افراد کم هوش،کم حافظه،ضعیف و بیمار قابلیت‌های هیپنوتیزمی بالاتری نسبت به افراد سالم دارند، مطالعات جدید نشان داده‌اند که هیپنوتیزم حاصل فعالیت یک ذهن سالم و نشان دهنده آمادگی فرد برای استفاده از ظرفیت‌های ذهن در جهت رفع درگیری‌های روانی و عصبی درمان‌پذیر و گذراست. همچنین مطالعات نشان داده‌اند که افراد باهوش بهتر از افرادی با هوش متوسط و کم هوش هیپنوتیزم می‌شوند.

_در حالت هیپنوتیزمی اگر توسط یک درمان‌گر ماهر و دارای صلاحیت انجام شود هیچ خطری متوجه هیپنوتیزم شونده نیست و همچنین بر خلاف این باور نادرست که ممکن است شخص از حالت هیپنوتیزم خارج نشود، تاکنون چنین اتفاقی نیفتاده و نخواهد افتاد.

 _یکی دیگر از باورهای نادرست در مورد هیپنوتیزم این است که بیمار تحت کنترل کامل درمان‌گر قرار می‌گیرد و مجبور است هر آنچه به او تحمیل می‌شود را انجام بدهد. برخلاف این تصور هیپنوتیزم چیزی نیست که به فرد تحمیل شود، بلکه حالتی است که خود او به وجود می‌آورد و درمان‌گر تنها به عنوان یک تسهیل‌کننده به فرد کمک و در این زمینه او را راهنمایی می‌کند. در هیپنوتیزم بالینی هرگز نمی‌توان فرد را بدون خواست خودش مجبور به کاری که دوست ندارد، نمود.


سلامت روان

امکان ارسال دیدگاه وجود ندارد!